Czynne i bierne prawo wyborcze, czyli kiedy możemy wybierać i kiedy możemy być wybierani (art. sponsorowany)

Udział w wyborach to podstawa demokratycznego państwa prawa i jednocześnie najważniejszy element wpływu obywateli na to kto i jak będzie reprezentował naród w konstytucyjnych organach władzy. Dlatego tak ważna jest świadomość tego na czym polega różnica pomiędzy czynnym i biernym prawem wyborczym. Co warto w tej kwestii wiedzieć?

Czynne prawo wyborcze

To jedno z najważniejszych praw obywatelskich, dzięki któremu możemy brać udział w głosowaniu i wybierać swoich przedstawicieli do organów państwowych oraz do organów samorządu terytorialnego, a także brać udział w referendach.

W naszym kraju czynne prawo wyborcze przysługuje osobom, które najpóźniej w dniu wyborów ukończyły 18 lat, a prawo wyborcze nie zostało im odebrane poprzez prawomocny wyrok sądu lub Trybunału Stanu, a także – co istotne – nie są ubezwłasnowolnione. 

Warto podkreślić, że pojęcie czynnego prawa wyborczego odnosi się również do obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej, którzy biorą udział w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Także w tym przypadku prawo to przysługuje pełnoletnim obywatelom.


Bierne prawo wyborcze

Jest to prawo do kandydowania do organów państwowych, samorządowych i Parlamentu Europejskiego. W Polsce bierne prawo wyborcze posiada każdy obywatel mający czynne prawo wyborcze, przy czym przeważnie musi on spełniać dodatkowe warunki, takie jak np. osiągnięcie określonego wieku. 

W przypadku kandydowania do Sejmu prawo to posiadają osoby, które najpóźniej w dniu wyborów ukończyły 21 lat. Dokładnie tak samo wygląda sytuacja w przypadku kandydatów do Parlamentu Europejskiego. Dodatkowo jednak kandydat musi od co najmniej 5 lat zamieszkiwać stale w Rzeczpospolitej Polskiej lub w innym kraju członkowskim UE. 

Jeśli chodzi o wybory do Senatu, próg wiekowy jest znacznie wyższy i wynosi 30 lat. Wynika to z faktu, iż wyższa izba z zasady ma być miejscem, gdzie zasiadają przedstawiciele narodu z większą wiedzą i doświadczeniem politycznym. Natomiast prawo do kandydowania na urząd Prezydenta RP przysługuje osobom, które ukończyły 35 lat. 

Oddzielną  kwestią pozostają wybory do organów jednostek samorządu terytorialnego. Kandydując do rady gminy, rady powiatu czy sejmiku województwa trzeba mieć ukończone 18 lat. Dodatkowo, w przypadku kandydata na radnego musi on na stałe mieszkać na terenie danej gminy. Natomiast kandydat ubiegających się o urząd wójta, burmistrza lub prezydenta miasta najpóźniej w dniu wyborów musi mieć ukończone 25 lat i nie musi mieszkać na terenie danej gminy. 

Możliwość kandydowania we wszystkich sytuacjach wyłącza skazanie osoby prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z urzędu lub umyślne przestępstwo skarbowe, jak również orzeczenie sądustwierdzające utratę prawa wybieralności. 

Warto jednak dodać, że warunki stawiane osobie ubiegającej się o stanowisko wójta lub burmistrza są bardziej rygorystyczne. W wyborach nie może startować osoba skazana za przestępstwa opisane wyżej, bez względu na rodzaj kary jaki został wobec niej orzeczony. Wójtem/burmistrzem nie może zostać osoba, która w tej konkretnej gminie pełniła już taką funkcję dwukrotnie. 

źródło: gov.pl


Jeśli potrzebujesz bezpłatnej porady prawnej lub mediacji – taką pomoc uzyskasz w Punktach Nieodpłatnej Pomocy Prawnej oraz Nieodpłatnego Poradnictwa Obywatelskiego.  Z nieodpłatnej pomocy skorzystać może każda osoba fizyczna, która nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej, w tym osoby fizyczneprowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, niezatrudniające innych osób w ciągu ostatniego roku. Lokalizacja punktów na terenie Powiatu Tatrzańskiego:

I. Punkty nieodpłatnej pomocy prawnej prowadzone przez Stowarzyszenie SursumCorda:
1. KOŚCIELISKO (budynek Ośrodka Pomocy Społecznej, ul. Nędzy Kubińca 140), wtorek i piątek w godz. 11.00 – 15.00.
2. PORONIN (budynek Ośrodka Pomocy Społecznej, ul. Józefa Piłsudskiego 15), poniedziałek, środa
i czwartek w godz. 8:00 – 12:00.

II. Pozostałe punkty nieodpłatnej pomocy prawnej:
1. ZAKOPANE (Starostwo Powiatowe, Pawilon C), od poniedziałku do piątku w godz. 9.00 – 13.00. 

III. Punkty nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego prowadzone przez Stowarzyszenie SursumCorda:
1. BUKOWINA TATRZAŃSKA (budynek Urzędu Gminy, ul. Długa 144), poniedziałek w godz. 13.00 – 17.00.
2. BUKOWINA TATRZAŃSKA (budynek Gminnej Biblioteki Publicznej, ul. Kościuszki 36), wtorek i środa w godz. 13:00 – 17:00.
3. BIAŁY DUNAJEC (budynek Urzędu Gminy), czwartek i piątek w godz. 8:00 – 12:00.

Harmonogram pracy punktów na terenie Powiatu Tatrzańskiego jest również dostępny na stronie internetowej Starostwa Powiatowego: http://www.powiat.tatry.pl/index.php/urzad/pomoc-prawna
 

Praca punktów w czasie stanu epidemii wywołanego koronawirusem

W związku z wprowadzeniem w Polsce stanu epidemii wywołanego koronawirusem, nieodpłatna pomoc prawna oraz nieodpłatne poradnictwo obywatelskie są udzielane wyłącznie za pomocą środków komunikacji na odległość. W przypadku powrotu do trybu stacjonarnej pracy punktów – stosowny komunikat zostanie umieszczony na stronie Starostwa Powiatowego w Zakopanem.

W celu skorzystania z nieodpłatnej pomocy prawnej, poradnictwa obywatelskiego lub mediacji wystarczy się zarejestrować:
- telefonicznie: 18 20 239 14 (od poniedziałku do piątku w godz. 9.00 – 14.30) 
- online: poprzez stronę internetową www.np.ms.gov.pl

W przypadku pytań prosimy o kontakt:
- Starostwo Powiatowe w Zakopanem, tel. (18) 20 239 14, od poniedziałku do piątku w godz. 9.00 – 14.30.
- Stowarzyszenie SursumCorda, tel. (18) 44 11 994, od poniedziałku do piątku w godz. 8.00 – 16.00

„Projekt finansowany z budżetu Państwa, realizowany przez Powiat Tatrzański”