Jubileusz w Pieninach

12.03.2021

Mija właśnie sto lat od utworzenia w Pieninach pierwszego obszaru chronionego. Był nim prywatny rezerwat przyrodniczy założony w 1921 roku w Czorsztynie przez hrabiego Stanisława Drohojowskiego, na jego gruntach obejmujących wzgórze zamkowe z ruinami zamku i grupą skałek wokół niego.

W 1996 roku został włączony – już jako rezerwat państwowy – do Pienińskiego Parku Narodowego, który wcześniej przez ok. 25 lat sprawował nad nim nadzór. Właśnie tutaj znajduje się najliczniejsze stanowisko pszonaka pienińskiego – jednego z dwóch endemitów występujących w PPN.

Kolejny rezerwat w naszym regionie utworzony został w 1925 roku pod Nowym Targiem na unikalnych torfowiskach. To „Bór na Czerwonem”, nad którym w 1933 roku „polecono roztoczyć fachową opiekę” dyrektorowi świeżo powstałego Parku Narodowego w Pieninach.

 

Dziesięć lat po założeniu rezerwatu w Czorsztynie powstał kolejny rezerwat obejmujący fragment pienińskiego pasa skałkowego. Ochroną objęto przełom Białki na Spiszu – unikalną bramę skalną utworzoną przez Kramnicę i Obłazową, przez którą przepływa jedyna w Polsce rzeka o charakterze alpejskim. Dzisiaj ten utworzony w 1931 roku rezerwat nosi nazwę „Przełom Białki pod Krempachami”.

Pozostałe rezerwaty w pobliżu Pienin powstały po II wojnie światowej. Były wśród nich „Zielone Skałki” i „Lasek”, które obecnie są częścią Pienińskiego Parku Narodowego.

W Małych Pieninach, poza obszarem PPN znajdują się cztery: „Biała Woda”, „Zaskalskie-Bodnarówka”, „Wąwóz Homole” i „Wysokie Skałki” a w Gorcach nad wsią Kluszkowce rezerwat „Modrzewie”. Sporo funkcjonuje w Beskidzie Sądeckim, z nich najbliższe to „Kłodne nad Dunajcem”, „Pusta Wielka” i „Nad Kotelniczym Potokiem”. Warto wspomnieć jeszcze o dwóch: „Niebieska Dolina” – na Spiszu, w pobliżu Łapsz Niżnych oraz położony w znacznym oddaleniu od PPN, ale chroniący maleńki fragment pienińskiego pasa skałkowego rezerwat „Skałka Rogoźnicka” na Podhalu.

Należy pamiętać, że rezerwaty to inna forma ochrony przyrody niż parki narodowe, choć równie ważna. Zgodnie z zapisami Ustawy o ochronie przyrody to obszary „wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi”. Obowiązują w nich przepisy zbliżone do tych w parkach narodowych, a różnią się od nich przede wszystkim znacznie mniejszą powierzchnią. Nadzór nad rezerwatami sprawują Regionalne Dyrekcje Ochrony Środowiska.

Z okazji wspomnianego jubileuszu 100-lecia ochrony przyrody w Pieninach wydaliśmy plakat zawierający krótką historię rezerwatu „Zamek Czorsztyn”. Otrzymają go współpracujące z PPN lokalne instytucje i organizacje a limitowana seria jest też do nabycia w kasie zamku w Czorsztynie.

PPN

fot. Marek Majerczak

Pieniny24.pl